Ngành Thuế chuyển sang kiểm tra dựa trên đánh giá rủi ro

Cơ quan thuế sẽ tập trung nguồn lực vào các trường hợp có nguy cơ vi phạm cao và ứng dụng AI để phân tích dữ liệu thay vì kiểm tra máy móc theo chu kỳ.

Ngành Thuế chuyển sang kiểm tra dựa trên đánh giá rủi ro
Photo: Thời báo Tài chính Việt Nam

Ngành Thuế đang chuyển từ cách kiểm tra theo chu kỳ sang lựa chọn đối tượng dựa trên đánh giá rủi ro. Cách tiếp cận này kết hợp tăng cường cảnh báo, hướng dẫn để doanh nghiệp chủ động khắc phục sai sót, đồng thời giảm áp lực kiểm tra đối với người nộp thuế tuân thủ tốt.

Việc lựa chọn đối tượng kiểm tra căn cứ vào mức độ rủi ro, do đó không phải doanh nghiệp nào cũng bị kiểm tra thường xuyên hoặc liên tục qua các năm. Cơ quan Thuế ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để phân tích báo cáo tài chính và các nguồn thông tin liên quan, qua đó nhận diện, cảnh báo những dấu hiệu rủi ro.

Tại một hội thảo gần đây, ông Mai Xuân Thành, Cục trưởng Cục Thuế (Bộ Tài chính), cho biết doanh nghiệp thường có tâm lý vừa mừng vừa lo khi nhận quyết định kiểm tra. Doanh nghiệp mừng vì kết quả có thể giúp làm rõ tình hình thực hiện nghĩa vụ thuế, nhưng lo lắng bởi có thể còn những sai sót chưa được nhận diện hoặc phát sinh khác biệt trong cách hiểu, vận dụng giữa chuẩn mực kế toán của doanh nghiệp và quan điểm quản lý của cơ quan thuế.

Thực tế trong năm 2025, số cuộc kiểm tra thuế tại trụ sở người nộp thuế đã giảm. Ông Mai Xuân Thành nhận định đây là tín hiệu tích cực, cho thấy định hướng quản lý dựa trên rủi ro và sự phối hợp giữa cơ quan thuế với doanh nghiệp đang phát huy tác dụng.

Ngành Thuế đang triển khai Dự án “Xây dựng hệ thống công nghệ thông tin phục vụ tái thiết kế quy tŕnh nghiệp vụ và chuyển đổi số trong công tác quản lư thuế”, dự kiến sẽ hoàn thành năm 2028. Hệ thống sẽ kết nối trực tiếp với hệ thống kế toán của doanh nghiệp, hướng tới tự động hóa việc lập báo cáo kê khai thuế.

Bà Nguyễn Thu Hường, Phó Tổng Giám đốc tại KPMG Việt Nam, khuyến nghị doanh nghiệp nên chủ động thực hiện việc tự rà soát “sức khỏe” tuân thủ thuế (health check) để phát hiện và điều chỉnh những sai sót ngay từ sớm. Trong trường hợp có vấn đề chưa rõ hoặc phát sinh vướng mắc, doanh nghiệp có thể chủ động trao đổi, đề nghị cơ quan thuế hướng dẫn trước khi nhận được quyết định kiểm tra.

Key facts

  • Ngành Thuế chuyển từ kiểm tra theo chu kỳ sang lựa chọn đối tượng dựa trên đánh giá rủi ro.
  • Cơ quan thuế ứng dụng AI và dữ liệu lớn để phân tích báo cáo tài chính và nhận diện rủi ro.
  • Dự án xây dựng hệ thống công nghệ thông tin phục vụ chuyển đổi số trong quản lý thuế dự kiến hoàn thành năm 2028.

Three perspectives

Neutral

Ngành Thuế đang chuyển đổi phương thức kiểm tra từ định kỳ sang dựa trên đánh giá rủi ro và ứng dụng công nghệ để quản lý.

Positive

Việc giảm số cuộc kiểm tra và áp dụng quản lý rủi ro giúp giảm áp lực về thời gian, nhân lực và chi phí cho doanh nghiệp.

Negative

Doanh nghiệp có thể lo lắng về những sai sót chưa được nhận diện hoặc sự khác biệt trong cách hiểu giữa chuẩn mực kế toán và quan điểm quản lý của cơ quan thuế.

Your week in news, every Wednesday

The biggest stories of the week for your edition, in your inbox every Wednesday morning, your time. Free, and you can unsubscribe at any time.

Choose your news coverage

Please choose and confirm your coverage.

All sections

Edition