Nowy test HPV HR zamiast cytologii w programie NFZ
Od 1 sierpnia 2026 r. kobiety w wieku 25–64 lata mogą bezpłatnie i bez skierowania wykonywać test HPV HR w ramach profilaktyki raka szyjki macicy.

Od 1 sierpnia 2026 r. tradycyjna cytologia przestała być podstawowym badaniem w programie profilaktyki raka szyjki macicy finansowanym przez NFZ. Zastąpił ją nowoczesny test molekularny HPV HR, który pozwala wykryć obecność wirusa odpowiedzialnego za zdecydowaną większość przypadków tego nowotworu. Zmiana wynika z rozporządzenia ministra zdrowia z 3 czerwca 2026 r.
Program jest przeznaczony dla kobiet w wieku od 25 do 64 lat, które spełniają warunki kwalifikacji. Badanie jest bezpłatne i nie wymaga skierowania. Kobiety uprawnione do programu mogą skorzystać z centralnej e-rejestracji. W IKP należy przejść do zakładki "E-rejestracja", a następnie wybrać możliwość umówienia badania profilaktycznego.
Samo pobranie materiału przypomina tradycyjną cytologię, gdyż podczas wizyty u ginekologa lub uprawnionej położnej pobierany jest wymaz z szyjki macicy. W przypadku dodatniego wyniku laboratorium wykonuje cytologię płynną (LBC) z tej samej próbki, więc nie trzeba ponownie pobierać materiału.
Nowy schemat wydłuża odstęp między badaniami w przypadku prawidłowego wyniku. Jeżeli test HPV HR jest ujemny, kolejne badanie profilaktyczne standardowo wykonuje się po 5 latach, podczas gdy w poprzednim schemacie cytologia była wykonywana standardowo co 3 lata.
Wykrycie HPV HR informuje o obecności wirusa wysokiego ryzyka onkogennego, ale samo zakażenie nie jest równoznaczne z chorobą nowotworową. Większość zakażeń HPV ustępuje samoistnie dzięki działaniu układu odpornościowego, jednak u części kobiet wirus może prowadzić do zmian w komórkach szyjki macicy.
Badanie nadal może być wykonywane ze wskazań medycznych poza programem przesiewowym. W przypadku występowania niepokojących dolegliwości, takich jak krwawienia po stosunku, krwawienia między miesiączkami czy nietypowe upławy, należy zgłosić się do lekarza niezależnie od terminu badania profilaktycznego.
Key facts
- Od 1 sierpnia 2026 r. test HPV HR zastępuje tradycyjną cytologię w programie profilaktyki NFZ.
- Bezpłatne badanie bez skierowania przysługuje kobietom w wieku 25–64 lata.
- Przy ujemnym wyniku testu HPV HR kolejne badanie profilaktyczne wykonuje się po 5 latach.
Three perspectives
Neutral
Od 1 sierpnia 2026 r. w programie profilaktyki raka szyjki macicy NFZ tradycyjna cytologia została zastąpiona testem molekularnym HPV HR.
Positive
Nowe rozwiązanie ma umożliwić wcześniejsze wykrywanie zakażeń wirusem HPV, zanim dojdzie do rozwoju zmian przednowotworowych.
Negative
W przypadku dodatniego wyniku może być konieczne dalsze postępowanie, takie jak kontrolne badanie HPV lub skierowanie na kolposkopię.
Your week in news, every Wednesday
The biggest stories of the week for your edition, in your inbox every Wednesday morning, your time. Free, and you can unsubscribe at any time.