آسیابهای بادی سیستان؛ میراث مهندسی و دانش بومی در مهار بادهای ۱۲۰ روزه
آسیابهای بادی سیستان با بهرهگیری از انرژی تجدیدپذیر باد، نمادی از سازگاری هوشمندانه مردم منطقه با شرایط اقلیمی و دانش مهندسی نیاکان هستند.

آسیابهای بادی یا آسبادهای سیستان، سازههایی تاریخی هستند که با تکیه بر نیروی باد، سالها در خدمت معیشت مردم منطقه بودهاند. این سازهها با استفاده از انرژی طبیعی و تجدیدپذیر باد، امکان انجام بخشی از فرآیند تولید آرد را بدون نیاز مستقیم به آب یا نیروی حیوانی فراهم میکردند. این فناوری در منطقه سیستان که به دلیل برخورداری از بادهای موسمی ۱۲۰ روزه، ظرفیت مناسبی برای انرژی باد دارد، شکل گرفته است.
محمدهادی طهرانی مقدم، مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری سیستان و بلوچستان، این آسیابها را از شاخصترین جلوههای دانش بومی و میراث مهندسی ایرانی دانست. او گفت مردم سیستان با شناخت دقیق جهت، شدت و تداوم بادهای ۱۲۰ روزه، از نیروی آنها برای چرخاندن سنگ آسیاب استفاده کردهاند. طراحی این سازهها نشاندهنده شناخت مردم از شرایط جوی و استفاده از آن برای فعالیتهای اقتصادی و کشاورزی است.
صادق حسینی، رئیس میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری شهرستان زابل، نیز این سازهها را نمونهای از خلاقیت انسان در سازگاری با طبیعت دانست. او افزود این آسیابها بدون نیاز به سوختهای پرهزینه، نقش مهمی در اقتصاد و شکلگیری سکونتگاههای منطقه داشتند. از نظر تاریخی، گزارشهایی از فعالیت این آسبادها در منابع تاریخی از سده چهارم هجری قمری وجود دارد.
حفاظت از این آثار فراتر از صیانت از یک اثر تاریخی است و میتواند زمینهساز توسعه گردشگری فرهنگی و معرفی توانمندیهای مهندسی نیاکان باشد. صادق حسینی اشاره کرد که این آسیابها میتوانند الگویی الهامبخش برای شناخت ظرفیتهای اقلیمی و توسعه فناوری بومی در مسیر استفاده پایدار از منابع طبیعی باشند.
آسیابهای بادی سیستان با مزایایی مانند کاهش وابستگی به نیروی انسانی و حیوانی و صرفهجویی در مصرف آب، جایگاه ویژهای در تاریخ فناوری بومی ایران دارند. این سازهها روایتگر پیوند دیرینه انسان با طبیعت در یکی از بادخیزترین مناطق ایران هستند.
Key facts
- آسیابهای بادی سیستان از انرژی تجدیدپذیر باد برای آسیاب کردن غلات استفاده میکردند.
- گزارشهای تاریخی از فعالیت این آسیابها از سده چهارم هجری قمری موجود است.
- این سازهها با بهرهگیری از بادهای موسمی ۱۲۰ روزه سیستان کار میکردند.
Three perspectives
Neutral
آسیابهای بادی سیستان سازههایی تاریخی هستند که با استفاده از نیروی باد برای آسیاب کردن غلات ساخته شدهاند.
Positive
حفاظت و معرفی این آسبادها میتواند زمینهساز توسعه گردشگری فرهنگی و بهرهگیری از تجربههای گذشتگان در مسیر استفاده پایدار از منابع طبیعی باشد.
Negative
عملکرد این آسیابهای بادی به شدت و جهت باد وابسته بود که مستلزم شناخت دقیق شرایط جوی و طراحی متناسب با اقلیم بود.
Your week in news, every Wednesday
The biggest stories of the week for your edition, in your inbox every Wednesday morning, your time. Free, and you can unsubscribe at any time.