Ιάννης Ξενάκης

Ο Ιάννης Ξενάκης ήταν Έλληνας συνθέτης και αρχιτέκτονας του 20ού αιώνα, διεθνώς γνωστός ως Iannis Xenakis.

Ιάννης Ξενάκης
Photo: The Friends of Xenakis ( permission link) / Wikimedia Commons

Ο Ιάννης Ξενάκης γεννήθηκε στη Βραΐλα της Ρουμανίας ως πρωτότοκος γιος του Κλεάρχου Ξενάκη και της Φωτεινής Παύλου. Η μητέρα του πέθανε από ιλαρά όταν ήταν πέντε ετών. Το 1932 ο πατέρας του τον έστειλε μαζί με τα αδέλφια του Ιάσονα και Κοσμά στην Αναργύρειο και Κοργιαλένειο Σχολή Σπετσών.

Το 1938 μετακόμισε στην Αθήνα για να προετοιμαστεί για το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Παράλληλα μελετούσε αρμονία και αντίστιξη με τον Αριστοτέλη Κουντούρωφ και τους αρχαίους Έλληνες φιλοσόφους, κυρίως τον Πλάτωνα. Από τότε ενδιαφερόταν για τη σχέση μαθηματικών και μουσικής, προσπαθώντας να εφαρμόσει μαθηματικά μοντέλα στην Τέχνη της Φούγκας του Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ.

Το 1940 εισήλθε στο Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών του ΕΜΠ. Την ίδια χρονιά εντάχθηκε στο KKE και το 1943 έγινε γραμματέας της ΕΠΟΝ Πολυτεχνείου. Κατά τη συμμετοχή του στα Δεκεμβριανά ως ομαδάρχης του Λόχου Σπουδαστών «Λόρδος Μπάιρον», τραυματίστηκε σοβαρά και έχασε το αριστερό του μάτι.

Μετά την ολοκλήρωση των σπουδών του το 1946, δραπέτευσε από την Ιταλία στη Γαλλία και έφτασε στο Παρίσι. Εκεί προσλήφθηκε από τον αρχιτέκτονα Λε Κορμπυζιέ, για τον οποίο εργάστηκε μέχρι το 1959. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, γνώρισε και παντρεύτηκε τη Φρανσουάζ Γκαργκούιγ το 1953, με την οποία απέκτησε την κόρη του, τη Μάχη.

Ο Ολιβιέ Μεσιάν τον συμβούλεψε να εκμεταλλευτεί τις γνώσεις του ως αρχιτέκτονας και τα μαθηματικά στη μουσική του. Ο Ξενάκης άρχισε να παρακολουθεί μαθήματα αισθητικής και ανάλυσης με τον Μεσιάν το 1952. Το 1955 παρουσίασε το έργο Μεταστάσεις, το οποίο σηματοδότησε την αρχή της «στοχαστικής μουσικής».

Από το 1960 αφιερώθηκε ολοκληρωτικά στη σύνθεση, έχοντας ολοκληρώσει αρχιτεκτονικές κατασκευές όπως το Περίπτερο της Philips για τις Βρυξελλές του 1958. Δημοσίευσε κείμενα για τη φιλοσοφία του, ασκώντας κριτική στη σειραϊκή μουσική με το κείμενο «Η κρίση της σειραϊκής μουσικής».

Από τη δεκαετία του 1970 δίδαξε στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης, συνεχίζοντας τη δουλειά του στη σχέση μαθηματικών, μουσικής και αρχαιοελληνικής φιλοσοφίας. Ο Ξενάκης πέθανε τα ξημερώματα της 4ης Φεβρουαρίου 2001.

Key facts

  • Ήταν συνθέτης και αρχιτέκτονας που συνέδεσε τη μουσική με τα μαθηματικά και τη φυσική.
  • Εργάστηκε ως αρχιτέκτονας για τον Λε Κορμπυζιέ μέχρι το 1959.
  • Σημείωσε την αρχή της «στοχαστικής μουσικής» με το έργο Μεταστάσεις το 1955.
  • Δίδαξε στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης.

All sections

Edition