Aziz Sancar

Aziz Sancar, DNA onarımı üzerine yaptığı çalışmalarla 2015 yılında Nobel Kimya Ödülü'nü kazanan Türk-Amerikalı biyokimyager ve moleküler biyologdur.

Aziz Sancar
Photo: Holger Motzkau / Wikimedia Commons

Aziz Sancar, 8 Eylül 1946 tarihinde Mardin'in Savur ilçesinde sekiz çocuklu bir ailenin yedincisi olarak doğdu. İlk ve orta öğrenimini Mardin'de tamamlayan Sancar, lise yıllarında futbolla ilgilendi ancak son sınıfta yüksek öğrenim için İstanbul'a gitti.

1963 yılında girdiği İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi'nden 1969 yılında birincilikle mezun oldu. İki yıl Savur'da hekimlik yaptıktan sonra NATO-TÜBİTAK bursu ile Johns Hopkins Üniversitesi'nde araştırmalara başladı. Ardından eğitimini tamamlamak üzere Dallas Teksas Üniversitesi'ne geçti.

Dallas'ta Claud Stanley Rupert'ın laboratuvarında fotoliyaz genini klonladı ve bu genin kodladığı enzimi bakterilerde çoğalttı. Bu çalışması sayesinde 1977 yılında doktora derecesini aldı. 1977-1982 yılları arasında Yale Üniversitesi tıp fakültesinde nükleotit kesim onarımı araştırmaları yaptı.

1997 yılından beri ABD'deki Kuzey Carolina Üniversitesi biyokimya ve biyofizik bölümünde görev yapmaktadır. Sancar, hücrelerin hasar gören DNA'ları nasıl onardığını haritalandıran çalışmalarıyla 2015 yılında Tomas Lindahl ve Paul L. Modrich ile birlikte Nobel Kimya Ödülü'nü kazandı. Bu ödülü Atatürk ve Türkiye Cumhuriyeti'ni temsil eden Anıtkabir Müzesi'ne teslim etti.

Bilimsel başarıları kapsamında 2005 yılında ABD Ulusal Bilimler Akademisi'ne seçilen ilk Amerikalı Türk oldu. Ayrıca 2006 yılında Türkiye Bilimler Akademisi'ne aslî üye olarak seçildi. 19 Ocak 2025 tarihinde düzenlenen törenle TÜRKSOY Genel Sekreteri Sultan Raev tarafından "Türk Dünyasının Kültür Elçisi" nişanı takdim edildi.

Eşi Gwen Boles Sancar ile birlikte Aziz & Gwen Sancar Vakfı'nı kurarak Kuzey Carolina'da Carolina Türk Evi isimli öğrenci misafirhanesini açtı. Sancar, 415 bilimsel makale ve 33 kitap yayımladı. 2025 yılında KKTC vatandaşlığına kabul edildi.

Key facts

  • 2015 yılında DNA onarımı çalışmalarıyla Nobel Kimya Ödülü'nü kazandı.
  • İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi'nden 1969 yılında birincilikle mezun oldu.
  • 1997 yılından beri Kuzey Carolina Üniversitesi'nde görev yapmaktadır.
  • ABD Ulusal Bilimler Akademisi'ne seçilen ilk Amerikalı Türk bilim insanıdır.
  • Nobel Ödülü'nü ve sertifikasını Anıtkabir'e teslim etmiştir.

All sections

Edition