Jerzy Vaulin
Jerzy Vaulin był polskim reżyserem dokumentalistą, żołnierzem Armii Krajowej oraz agentem UBP.

Jerzy Vaulin, znany pod pseudonimami „Mar”, „Warszawiak”, „Bronek”, „Moskit” oraz „Mewa”, urodził się 9 czerwca 1926 roku w Warszawie. Zmarł 11 marca 2015 roku w tym samym mieście. Jako reżyser dokumentalista i żołnierz AK był postacią kontrowersyjną.
W czasie II wojny światowej służył w Armii Krajowej, a od 1943 roku działał w Kedywie na Rzeszowszczyźnie. Należał do oddziału OP-11 dowodzonego przez Józefa Czuchrę ps. „Orski” oraz oddziału Władysława Barana ps. „Bekas”. Brał udział w akcjach zbrojnych przeciwko Niemcom, w tym w zamachu na Paula Diebala w czerwcu 1944 roku.
Po wyleczeniu ciężkich ran wyjechał do Wrocławia i w 1946 roku zapisał się na Politechnikę Wrocławską. W tym samym roku został aresztowany przez KM MO, lecz latem 1946 roku podjął współpracę z UB pod pseudonimami „Mewa” i „Moskit”. Jako agent powrócił na Rzeszowszczyznę i nawiązał współpracę z oddziałem Narodowych Sił Zbrojnych dowodzonym przez kpt. Antoniego Żubryda ps. „Zuch”.
24 października 1946 roku Vaulin zastrzelił Antoniego Żubryda oraz jego ciężarną żonę Janinę z d. Praczyńską ps. „Janek”. Działanie to miało być realizowane na polecenie oficera UB Władysława Pożogi. Vaulin twierdził jednak w wyjaśnieniach, że dokonał zabójstwa w obronie własnej.
Po tych wydarzeniach powrócił do Wrocławia, gdzie kontynuował studia. Ukończył Akademię Nauk Politycznych w Warszawie oraz PWSTiF w Łodzi. Pracował jako dziennikarz w gazetach „Po prostu”, „Sztandaru Młodych”, „Trybuny Dolnośląskiej” i „Głosu Pracy”.
W wytwórni filmowej Czołówka zrealizował ponad 20 filmów i był wielokrotnie nagradzany przez Ministra Obrony Narodowej. W 1963 roku otrzymał III Nagrodę „Brązowy Smok Wawelski” za film „Odra”. W 1966 i 1970 roku otrzymywał wyróżnienia Ministra Obrony Narodowej za filmy „Z jasnego nieba” oraz „Żołnierskie posłanie”.
Proces przeciwko Vaulinowi o zabójstwo małżeństwa Żubrydów toczył się od 18 listopada 1999 roku przed Sądem Okręgowym w Krośnie. Postępowanie umorzono po trzech latach z powodu przedawnienia. Vaulin do końca życia utrzymywał swoją wersję wydarzeń dotyczącą śmierci Żubrydów.
Key facts
- Jerzy Vaulin był reżyserem dokumentalistą i żołnierzem Armii Krajowej.
- W 1946 roku jako agent UB zamordował Antoniego i Janinę Żubrydów.
- Zrealizował ponad 20 filmów w wytwórni Czołówka.
- Zmarł 11 marca 2015 roku w Warszawie.