สมเด็จพระนเรศวรมหาราช
สมเด็จพระนเรศวรมหาราชทรงเป็นพระมหากษัตริย์แห่งอาณาจักรอยุธยาผู้ทรงมีบทบาทสำคัญในการทำสงครามและปกครองเมืองพิษณุโลก

สมเด็จพระนเรศวรมหาราช หรือ สมเด็จพระสรรเพชญ์ที่ 2 มีพระนามเดิมว่า พระองค์ดำ ทรงเป็นพระมหากษัตริย์พระองค์ที่ 18 แห่งอาณาจักรอยุธยา และเป็นพระมหากษัตริย์พระองค์ที่ 2 แห่งราชวงศ์สุโขทัย พระองค์ทรงเป็นเจ้าเหนือแผ่นดินล้านนาตั้งแต่ พ.ศ. 2145 จนเสด็จสวรรคตใน พ.ศ. 2148
พระองค์เป็นพระราชโอรสในสมเด็จพระมหาธรรมราชาธิราชและพระวิสุทธิกษัตรีย์ เสด็จพระราชสมภพเมื่อ พ.ศ. 2098 ที่พระราชวังจันทน์ เมืองพิษณุโลก มีพระเชษฐภคินีคือพระสุพรรณกัลยา และมีพระอนุชาคือสมเด็จพระเอกาทศรถ หรือพระองค์ขาว
เมื่อพระเจ้าบุเรงนองยกทัพมาตีเมืองพิษณุโลกในสงครามช้างเผือก สมเด็จพระมหาธรรมราชาธิราชยอมอ่อนน้อมต่อหงสาวดี พระเจ้าบุเรงนองจึงทรงขอพระสุพรรณกัลยาและพระนเรศวรไปเป็นองค์ประกันที่หงสาวดีใน พ.ศ. 2107 พระองค์ต้องจากบ้านเกิดตั้งแต่อายุ 9 พรรษา และประทับที่กรุงหงสาวดีเป็นเวลา 8 ปี
พระองค์เสด็จกลับกรุงศรีอยุธยาเมื่อพระชนมายุ 17 พรรษา ใน พ.ศ. 2115 สมเด็จพระมหาธรรมราชาธิราชทรงพระราชทานนามว่า พระนเรศวร และโปรดเกล้าฯ ให้เป็นพระมหาอุปราชไปปกครองเมืองพิษณุโลก พระองค์ทรงเริ่มเตรียมการกอบกู้เอกราชและฝึกทหารรุ่นราวคราวเดียวกันตามวิธียุทธ์ของพระองค์
ในปี พ.ศ. 2113 พระยาละแวกหรือสมเด็จพระบรมราชา กษัตริย์เขมร ยกกองทัพ 20,000 นาย เข้ามาทางเมืองนครนายกเพื่อซ้ำเติมกรุงศรีอยุธยา ต่อมาในปี พ.ศ. 2117 ขณะที่กองทัพอยุธยายกไปช่วยหงสาวดีตีเมืองศรีสัตนาคนหุต พระนเรศวรทรงประชวรเป็นไข้ทรพิษ กองทัพจึงต้องยกกลับมาป้องกันกรุงศรีอยุธยาจากการโจมตีของเขมรในเดือนอ้าย พ.ศ. 2118
กองทัพกรุงศรีอยุธยาใช้ปืนใหญ่ยิงไปยังป้อมค่ายนายก่ายและหลอกล่อข้าศึกเขมรจนแตกพ่ายไป ในปี พ.ศ. 2121 พระยาจีนจันตุ ขุนนางจีนของกัมพูชา รับอาสาพระสัฎฐามาปล้นเมืองเพชรบุรี
Key facts
- สมเด็จพระนเรศวรมหาราชทรงเป็นพระมหากษัตริย์พระองค์ที่ 18 แห่งอาณาจักรอยุธยา
- พระองค์ทรงประทับอยู่ที่กรุงหงสาวดีในฐานะองค์ประกันเป็นเวลา 8 ปี
- พระองค์ทรงได้รับพระราชทานนามว่าพระนเรศวรเมื่อเสด็จกลับกรุงศรีอยุธยาในปี พ.ศ. 2115
- พระองค์ทรงปกครองเมืองพิษณุโลกในฐานะพระมหาอุปราช