พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว

พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวเป็นพระมหากษัตริย์สยาม รัชกาลที่ 3 แห่งราชวงศ์จักรี

พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว
Photo: Wikimedia Commons

พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว หรือพระมหาเจษฎาราชเจ้า เสด็จพระราชสมภพเมื่อวันที่ 31 มีนาคม พ.ศ. 2331 เป็นพระราชโอรสพระองค์ใหญ่ในพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย และเจ้าจอมมารดาเรียม ซึ่งภายหลังได้รับสถาปนาเป็นสมเด็จพระศรีสุลาลัย

ในช่วงรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช พระองค์มีสกุลยศเป็นหม่อมเจ้าชายทับ ต่อมาในปี พ.ศ. 2349 ทรงมีพระอิสริยยศเป็นพระเจ้าหลานเธอ พระองค์เจ้าชายทับ เมื่อพระราชบิดาเสด็จขึ้นครองราชย์เป็นรัชกาลที่ 2 ใน พ.ศ. 2352 จึงได้เลื่อนฐานันดรศักดิ์เป็นพระเจ้าลูกยาเธอ พระองค์เจ้าชายทับ

ในปี พ.ศ. 2356 ทรงได้รับพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ทรงกรมเป็นพระเจ้าลูกยาเธอ กรมหมื่นเจษฎาบดินทร์ ในสมัยรัชกาลที่ 2 ทรงกำกับราชการกรมท่าและทรงแต่งสำเภาบรรทุกสินค้าไปค้าขายต่างประเทศจนมีรายได้เพิ่มขึ้นในท้องพระคลังมาก พระราชบิดาจึงทรงเรียกพระองค์ว่า เจ้าสัว

เมื่อพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัยเสด็จสวรรคตเมื่อวันที่ 21 กรกฎาคม พ.ศ. 2367 ขุนนางและพระราชวงศ์ได้ประชุมและอัญเชิญกรมหมื่นเจษฎาบดินทร์ขึ้นครองราชย์เนื่องจากทรงรอบรู้กิจการบ้านเมือง กฎหมาย การค้า และการปกครอง พระองค์ประกอบพระราชพิธีบรมราชาภิเษกเมื่อวันที่ 1 สิงหาคม พ.ศ. 2367

ด้านความมั่นคง พระองค์ทรงสร้างป้อมปราการตามปากแม่น้ำสำคัญและหัวเมืองชายทะเล ทรงส่งกองทัพไปสกัดทัพของเจ้าอนุวงศ์แห่งเวียงจันทน์ไม่ให้เข้าครอบครองหัวเมืองอีสานของสยาม และทรงทำให้สยามกับญวนยุติการสู้รบเรื่องเขมรโดยที่สยามไม่ได้เสียเปรียบ

พระองค์ทรงมีบาทบริจาริกา 56 ท่าน และมีพระราชโอรสธิดาทั้งสิ้น 51 พระองค์ ในปี พ.ศ. 2393 ทรงพระประชวรด้วยพระโรคมะเร็งกระดูกจนพระอาการทรุดหนัก และเสด็จสวรรคตเมื่อวันที่ 2 เมษายน พ.ศ. 2394 รวมสิริพระชนมพรรษา 64 พรรษา

พระองค์ทรงดำรงราชสมบัติรวม 26 ปี 8 เดือน 12 วัน มีการถวายพระเพลิงพระบรมศพเมื่อวันที่ 5 พฤษภาคม พ.ศ. 2395 ณ พระเมรุมาศ ทุ่งพระเมรุ และได้อัญเชิญพระบรมราชสรีรางคารไปประดิษฐานในพระอุโบสถ วัดราชโอรสารามราชวรวิหาร

Key facts

  • พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวเป็นพระมหากษัตริย์รัชกาลที่ 3 แห่งราชวงศ์จักรี
  • ทรงครองราชย์ตั้งแต่วันที่ 21 กรกฎาคม พ.ศ. 2367 ถึง 2 เมษายน พ.ศ. 2394
  • ทรงได้รับพระราชสมัญญาว่า พระมหาเจษฎาราชเจ้า
  • ทรงมีพระราชโอรสและพระราชธิดาทั้งสิ้น 51 พระองค์

All sections

Edition