สมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี
สมเด็จพระเจ้าน้องนางเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี ทรงเป็นเจ้าฟ้านักวิทยาศาสตร์และศิลปิน

ศาสตราจารย์ (พิเศษ) พลเอกหญิง พลเรือเอกหญิง พลอากาศเอกหญิง สมเด็จพระเจ้าน้องนางเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี ประสูติเมื่อวันที่ 4 กรกฎาคม พ.ศ. 2500 ทรงเป็นพระราชธิดาพระองค์เล็กในพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงเป็นพระโสทรกนิษฐภคินีในพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว
ด้านการศึกษา ทรงสำเร็จการศึกษาระดับชั้นเตรียมประถมศึกษา ประถมศึกษา และมัธยมศึกษาจากโรงเรียนจิตรลดา ทรงได้รับวิทยาศาสตรบัณฑิต (สาขาวิชาเคมี) เกียรตินิยมอันดับ 1 จากคณะวิทยาศาสตร์และอักษรศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และได้รับทุนการศึกษาต่อระดับปริญญาเอกทางวิทยาศาสตร์สาขาอินทรีย์เคมี
ทรงได้รับปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิต (สาขาวิชาเคมีอินทรีย์) จากคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล เมื่อวันที่ 11 กรกฎาคม พ.ศ. 2528 นอกจากนี้ทรงสำเร็จการศึกษาปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิต (สาขาเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ) จากคณะประมง มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ในปีการศึกษา 2549 และปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิตวิทยาศาสตร์ชีวภาพ สาขาชีวภาพทางสัตวแพทย์ จากคณะสัตวแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
ทรงสำเร็จการศึกษา Doctor of Philosophy (Toxicology) จากมหาวิทยาลัยโตเกียว ประเทศญี่ปุ่น และระดับหลังปริญญาเอก (Post Doctoral) ณ มหาวิทยาลัยอูล์ม ประเทศเยอรมัน ทรงศึกษาในระดับปริญญาเอก หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาทัศนศิลป์ คณะจิตรกรรมประติมากรรมและภาพพิมพ์ มหาวิทยาลัยศิลปากร ในปีการศึกษา 2560
ด้านวิทยาศาสตร์ ทรงเป็นเจ้าฟ้านักวิทยาศาสตร์ที่มีพระกรณียกิจทางสาขาสารเคมีก่อมะเร็งและพิษวิทยาสิ่งแวดล้อม ทรงก่อตั้งสถาบันวิจัยจุฬาภรณ์ในปี พ.ศ. 2530 ทรงดำรงตำแหน่งศาสตราจารย์ประจำภาควิชาชีวเคมี คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล และทรงเป็นหัวหน้าห้องปฏิบัติการเคมีผลิตภัณฑ์ธรรมชาติและห้องปฏิบัติการสารเคมีก่อมะเร็ง
ด้านดนตรีและศิลปะ ทรงบรรเลงเปียโน กีตาร์ และกู่เจิงได้ในระดับศิลปิน ใน พ.ศ. 2544 ทรงจัดแสดงดนตรีและวัฒนธรรม "สายสัมพันธ์สองแผ่นดิน" เพื่อเชื่อมสัมพันธไมตรีไทย, จีน ใน พ.ศ. 2568 กระทรวงวัฒนธรรมได้ถวายพระสมัญญา "สิริศิลปิน ศิลปินแห่งชาติ" จากผลงานด้านทัศนศิลป์และจิตรกรรม
ด้านครอบครัว ทรงอภิเษกสมรสกับนาวาอากาศเอก วีระยุทธ ดิษยะศริน เมื่อวันที่ 7 มกราคม พ.ศ. 2525 มีพระธิดา 2 พระองค์ คือ พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสิริภาจุฑาภรณ์ และพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอทิตยาทรกิติคุณ
ปัจจุบันทรงดำรงตำแหน่งองค์ประธานราชวิทยาลัยจุฬาภรณ์ตั้งแต่ พ.ศ. 2561 และทรงดำรงตำแหน่งนายกสภา สถาบันบัณฑิตศึกษาจุฬาภรณ์
Key facts
- ประสูติเมื่อวันที่ 4 กรกฎาคม พ.ศ. 2500
- ทรงก่อตั้งสถาบันวิจัยจุฬาภรณ์ในปี พ.ศ. 2530
- ทรงดำรงตำแหน่งองค์ประธานราชวิทยาลัยจุฬาภรณ์ตั้งแต่ พ.ศ. 2561
- ทรงได้รับพระสมัญญา สิริศิลปิน ศิลปินแห่งชาติ ในปี พ.ศ. 2568