اکبر هاشمی رفسنجانی

اکبر هاشمی رفسنجانی روحانی شیعه و سیاستمدار ایرانی بود که ریاست‌جمهوری ایران و ریاست مجلس خبرگان رهبری را بر عهده داشت.

اکبر هاشمی رفسنجانی
Photo: Fars News Agency / Wikimedia Commons

اکبر هاشمی بَهرَمانی (۳ شهریور ۱۳۱۳, ۱۹ دی ۱۳۹۵) معروف به اکبر هاشمی رفسنجانی، روحانی شیعه و سیاستمدار ایرانی بود. او از سال ۱۳۵۹ تا ۱۳۶۸ نخستین رئیس مجلس شورای اسلامی و از سال ۱۳۶۸ تا ۱۳۷۶ چهارمین رئیس‌جمهور ایران بود. وی همچنین از سال ۱۳۶۸ تا زمان مرگش ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام را بر عهده داشت.

او در ۳ شهریور ۱۳۱۳ در روستای بهرمان شهرستان رفسنجان و در خانواده‌ای نسبتاً ثروتمند زاده شد. ریشه تبار خانوادگی او به طایفه دیرکوند از منطقه لرستان می‌رسد. او در ۱۴ سالگی برای تحصیلات دینی به قم رفت و نزد استادانی چون روح‌الله خمینی و حسین‌علی منتظری تحصیل کرد.

هاشمی رفسنجانی از دهه ۱۳۴۰ فعالیت سیاسی خود را آغاز کرد و از نزدیکان خاص روح‌الله خمینی بود. او از مخالفان انقلاب سفید بود و هفت بار به‌علت فعالیت مخفیانه علیه حکومت پهلوی دستگیر شد. در دوران تبعید خمینی، او نقش مدیر مالی مبارزات انقلاب و ارتباط با سایر گروه‌های انقلابی را بر عهده داشت.

او در سال ۱۳۶۸ به ریاست‌جمهوری رسید که این دوران به سازندگی شهرت یافت. در این دوره اقدامات گسترده‌ای در سیاست داخلی، خارجی، اقتصادی و نظامی انجام شد. هدف اصلی بازسازی زیربناهای اقتصادی، توسعه روابط خارجی و اصلاح ساختار مدیریتی بود که منجر به ساخت سدها، کارخانه‌ها و دانشگاه‌های بسیاری شد.

در دوران ریاست‌جمهوری وی، اولین برنامه توسعه با رشد بالای ۷ درصد اجرا شد. با این حال، این دوران با چالش‌هایی مانند افزایش تورم و قیمت مسکن همراه بود و رکورد تورم ۴۹٫۴ درصدی در آن ثبت شد. وی همچنین در سال ۱۳۶۲ به عنوان جانشین فرمانده کل قوا مسئول قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا شد.

هاشمی رفسنجانی در انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۳۸۴ شرکت کرد و در دور دوم از محمود احمدی‌نژاد شکست خورد. او در انتخابات ۱۳۸۸ از میرحسین موسوی حمایت کرد و از سرکوب معترضان به نتایج انتخابات انتقاد نمود. این اقدامات باعث شد او تدریجاً جایگاه امامت نمازجمعه و ریاست مجلس خبرگان را از دست بدهد.

او در سال ۱۳۹۲ برای چهارمین بار نامزد ریاست‌جمهوری شد اما صلاحیت وی احراز نشد. پس از پیروزی حسن روحانی، خانواده او تدریجاً وجهه سیاسی خود را بازیافتند. هاشمی رفسنجانی در دی ۱۳۹۵ درگذشت.

Key facts

  • ریاست‌جمهوری ایران از سال ۱۳۶۸ تا ۱۳۷۶
  • نخستین رئیس مجلس شورای اسلامی از سال ۱۳۵۹ تا ۱۳۶۸
  • رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام از سال ۱۳۶۸ تا زمان مرگ
  • نایب‌رئیس اول و سپس دومین رئیس مجلس خبرگان رهبری

All sections

Edition