Tự Đức
Tự Đức là vị hoàng đế thứ tư của triều Nguyễn, người có thời gian trị vì lâu dài nhất của nhà Nguyễn từ năm 1847 đến năm 1883.

Tự Đức tên húy là Nguyễn Phúc Hồng Nhậm, khi lên ngôi đổi thành Nguyễn Phúc Thì. Ông là vị vua thứ tư của triều Nguyễn và chỉ sử dụng duy nhất một niên hiệu là Tự Đức. Ông được vua Hiệp Hòa truy tôn miếu hiệu là Thành Tổ, thụy hiệu là Anh Hoàng Đế, nhưng sau đó vua Kiến Phúc lên ngôi đã đổi thành Dực Tông.
Nguyễn Phúc Hồng Nhậm sinh ngày 22 tháng 9 năm 1829 tại Huế. Ông là đích tử của vua Thiệu Trị và Phạm Thị Hằng, hay còn gọi là bà Từ Dụ. Thuở nhỏ ông còn có tên khác là Nguyễn Phúc Thì hoặc được gọi là Mệ Tríu.
Do anh trai là Nguyễn Phúc Hồng Bảo ham chơi và không chịu học hành, vua Thiệu Trị đã để di chiếu truyền ngôi cho ông. Năm 1847, khi mới 19 tuổi, ông chính thức lên ngôi hoàng đế tại điện Thái Hòa. Triều đình dưới thời ông vẫn cai trị theo phong cách Nho giáo.
Trong thời gian trị vì, Tự Đức là một vị vua chăm chỉ và từng sai các đại thần như Nguyễn Tri Phương, Phan Thanh Giản, Nguyễn Đăng Giai đi khám xét công việc quan lại. Tuy nhiên, triều đình gặp nhiều khó khăn về tài chính do hậu quả từ các đời vua trước. Để bù đắp ngân sách, triều đình phải thu thuế từ thuốc phiện và bán chức quan theo hình thức quyên.
Về quân sự, quân đội nhà Nguyễn thời kỳ này sa sút với vũ khí lạc hậu và thiếu thốn trang thiết bị. Năm 1858, liên quân Pháp-Tây Ban Nha nỗ lực tấn công Đà Nẵng. Dù các quan như Nguyễn Trường Tộ, Phan Thanh Giản đã dâng sớ xin cải cách nhưng nhà vua không thể quyết định dứt khoát.
Về thương mại, Tự Đức tiếp tục chính sách khước từ giao thiệp với người phương Tây. Năm 1850, ông làm ngơ trước quốc thư xin thông thương của tàu Hoa Kỳ tại cửa Đà Nẵng. Mãi đến khi Gia Định bị Pháp chiếm, triều đình mới đặt ra Bình Chuẩn Ty và Thượng Bạc Viện để lo buôn bán và giao tiếp với người nước ngoài.
Tự Đức cũng đã ban hành dụ cấm đạo Công giáo. Sau khi ông qua đời vào ngày 19 tháng 7 năm 1883, Pháp tấn công vào kinh đô và ép nhà Nguyễn công nhận sự bảo hộ của Pháp trên toàn Đại Nam.
Key facts
- Tự Đức trị vì từ năm 1847 đến năm 1883.
- Ông là con của vua Thiệu Trị và bà Từ Dụ.
- Triều đình thời Tự Đức phải thu thuế thuốc phiện và bán chức quan để bù đắp ngân sách.
- Năm 1858, liên quân Pháp-Tây Ban Nha nổ súng tấn công Đà Nẵng.