Lê Văn Duyệt
Lê Văn Duyệt là võ quan và đại thần dưới thời chúa Nguyễn và nhà Nguyễn, từng hai lần giữ chức Tổng trấn thành Gia Định.

Lê Văn Duyệt, thường được gọi là Tả quân Duyệt, là võ quan và đại thần dưới thời chúa Nguyễn và nhà Nguyễn. Ông sinh năm 1763 hoặc 1764. Gia đình ông làm nông ở Nam Bộ với tổ tiên di cư từ Quảng Ngãi vào Nam.
Năm 1780, ông được tuyển làm thái giám trong dinh Nguyễn Ánh. Sau khi làm việc tại nội đình, ông được giao chỉ huy lính hộ vệ rồi đảm nhiệm các chức vụ quân sự cao hơn. Từ năm 1787, ông tổ chức một đơn vị riêng và tự chiêu mộ binh lính.
Trong giai đoạn cuối cuộc chiến giữa Nguyễn Ánh và Tây Sơn, ông tham gia trận Thị Nại và cuộc tiến đánh Phú Xuân năm 1801. Tháng Giêng âm lịch năm 1801, ông đốc quân theo sau trong trận hỏa công đánh cửa biển Thị Nại. Tháng 3 âm lịch năm 1801, ông cùng Nguyễn Văn Khiêm đánh các đồn Phú Hòa, cầu Đông Giang và cầu Tân Hội.
Năm 1802, ông được phong Khâm sai Chưởng Tả quân Bình Tây tướng quân. Ông cùng Lê Chất chỉ huy bộ binh trong cuộc tiến quân ra Bắc. Dưới triều Gia Long, ông nhiều lần được phái đem quân đánh Đá Vách ở Quảng Ngãi.
Ông hai lần giữ chức Tổng trấn thành Gia Định từ năm 1812 đến năm 1815 và từ năm 1820 đến khi qua đời năm 1832. Trong hai nhiệm kỳ này, ông quản lý năm trấn ở Nam Bộ, thực hiện các công việc hành chính, quân sự và biên cương. Ông đề xuất điều động dân binh cho đợt đào kênh Vĩnh Tế năm 1823.
Giữa Lê Văn Duyệt và triều đình Minh Mạng xuất hiện những bất đồng về quyền hạn của Tổng trấn và cách cai trị Gia Định. Năm 1832, ông xin cáo nghỉ và đề nghị chia hạt Gia Định theo chế độ mới. Sau khi ông mất, Minh Mạng giải thể Gia Định thành và chia địa bàn này thành sáu tỉnh.
Sau cuộc nổi dậy của Lê Văn Khôi năm 1833, triều đình đã truy xét và san bằng mộ ông. Đến thời Tự Đức, án cũ của ông được xóa bỏ và con cháu được nối việc thờ tự. Năm 1868, Tự Đức truy phục chức hàm cho ông.
Key facts
- Lê Văn Duyệt là Tổng trấn thành Gia Định dưới hai triều vua Gia Long và Minh Mạng.
- Ông tham gia trận Thị Nại vào tháng Giêng âm lịch năm 1801.
- Ông đề xuất điều động dân binh đào kênh Vĩnh Tế vào năm 1823.
- Lăng Ông Bà Chiểu là trung tâm thờ phụng ông trong tín ngưỡng dân gian Nam Bộ.