Ngô Quyền
Ngô Quyền là vị vua đầu tiên của nhà Ngô, người lãnh đạo nhân dân đánh bại quân Nam Hán trong trận Bạch Đằng năm 938.

Ngô Quyền là Tiền Ngô Vương, vị vua đầu tiên của nhà Ngô trong lịch sử Việt Nam. Ông lãnh đạo nhân dân đánh bại quân Nam Hán trong trận Bạch Đằng năm 938, kết thúc gần một ngàn năm Bắc thuộc và mở ra thời kỳ độc lập lâu dài. Ông nằm trong danh sách mười bốn anh hùng dân tộc Việt Nam.
Ngô Quyền sinh ngày 12 tháng 3 năm Đinh Tỵ, tức ngày 17 tháng 4 năm 898. Ông thuộc dòng họ hào trưởng có thế lực, cha là Ngô Mân làm chức châu mục Đường Lâm. Sử sách mô tả ông là bậc anh hùng tuấn kiệt, có trí dũng.
Ngô Quyền lớn lên làm nha tướng cho Dương Đình Nghệ và được giao quyền cai quản Ái châu. Năm 937, Kiều Công Tiễn sát hại Dương Đình Nghệ và cầu cứu nhà Nam Hán. Ngô Quyền tập hợp lực lượng, kéo quân ra Bắc giết chết Kiều Công Tiễn để chuẩn bị quyết chiến với quân Nam Hán.
Năm 938, Ngô Quyền dùng kế đóng cọc lớn vạt nhọn đầu bịt sắt ở cửa biển để đối phó quân Nam Hán. Khi nước triều rút, thuyền quân Nam Hán mắc vào cọc và bị đánh tan vỡ, Hoằng Tháo bị bắt giết đi. Chiến thắng này đặt dấu chấm hết cho âm mưu xâm lược của nhà Nam Hán.
Năm 939, Ngô Quyền xưng vương, đóng đô ở Cổ Loa và lập ra nhà Ngô. Ông lập Dương thị làm hoàng hậu, đặt trăm quan và chế định triều nghi phẩm phục. Lãnh thổ dưới thời ông cai trị 8 châu gồm Giao, Lục, Phong, Trường, Ái, Diễn, Hoan, Phúc Lộc.
Ngô Quyền qua đời ngày 18 tháng 1 năm Giáp Thìn, tức ngày 14 tháng 2 năm 944, hưởng dương 47 tuổi. Trước khi mất, ông di chúc cho Dương Tam Kha phò tá con là Ngô Xương Ngập. Ông trị vì nhà Ngô trong 6 năm.
Key facts
- Ngô Quyền đánh bại quân Nam Hán trên sông Bạch Đằng năm 938.
- Ông là vị vua đầu tiên của nhà Ngô, đóng đô tại Cổ Loa.
- Ngô Quyền kết thúc thời kỳ Bắc thuộc của Việt Nam.
- Ông trị vì từ năm 939 đến năm 944.