Ngô Bảo Châu
Ngô Bảo Châu là nhà toán học người Việt Nam và Pháp, người đầu tiên và duy nhất đạt Huy chương Fields tính đến thời điểm hiện tại.

Ngô Bảo Châu sinh ngày 28 tháng 6 năm 1972 tại số 47 phố Hàng Bài, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội. Ông là nhà toán học nổi tiếng với chứng minh bổ đề cơ bản cho các dạng tự đẳng cấu. Ông từng là giáo sư Khoa Toán tại Đại học Chicago từ năm 2010 và là Giám đốc Khoa học của Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán từ tháng 3 năm 2011.
Ông sinh trưởng trong một gia đình trí thức truyền thống tại Hà Nội. Cha ông là Tiến sĩ khoa học Ngô Huy Cẩn và mẹ là Phó Giáo sư, Tiến sĩ dược Trần Lưu Vân Hiền. Ông sớm bộc lộ tài năng toán học và từng là một trong số ít người Việt Nam hai lần đoạt huy chương vàng Olympic Toán học Quốc tế vào năm 1988 tại Úc và năm 1989 tại Đức.
Sau khi học tại các lớp chuyên toán, ông học tập tại Pháp và bảo vệ thành công luận án tiến sĩ vào năm 1997. Ông được nhận học bổng đặc cách từ chính phủ Pháp để học tại Trường Đại học Paris VI. Sau đó, ông đỗ thủ khoa hệ sau đại học tại Trường Đại học Sư phạm Paris và là nghiên cứu sinh tại Trường Đại học Paris XI.
Năm 2002, ông tập trung nghiên cứu vào bổ đề cơ bản. Cùng với Gérard Laumon, ông chứng minh bổ đề cơ bản cho các nhóm unita bằng cách sử dụng các công cụ của lý thuyết biểu diễn hình học. Đến năm 2008, ông thành công trong việc chứng minh bổ đề cơ bản cho các đại số Lie, hoàn thiện chứng minh cho bổ đề cơ bản trong trường hợp tổng quát.
Năm 2010, ông trở thành người Việt Nam đạt Huy chương Fields nhờ thành tựu khoa học này. Từ ngày 1 tháng 9 năm 2010, ông là giáo sư Khoa Toán tại Đại học Chicago. Ông cũng giữ chức Trưởng khoa Toán Đại học Chicago kể từ ngày 1 tháng 7 năm 2023.
Tại Việt Nam, ông là Giám đốc Khoa học của Viện Nghiên cứu Cao cấp về Toán từ tháng 3 năm 2011. Tháng 9 năm 2010, ông dùng toàn bộ 15.000 đô la Mỹ tiền thưởng giải Fields để sáng lập quỹ khuyến học mang tên "Vì tinh thần hiếu học".
Từ tháng 6 năm 2026, Ngô Bảo Châu sẽ chính thức làm việc tại Đại học Hồng Kông với vị trí giáo sư chủ tịch. Quyết định này nhằm góp phần biến châu Á thành một trung tâm toán học và khoa học mới của thế giới.
Key facts
- Ngô Bảo Châu là người Việt Nam đầu tiên và duy nhất đạt Huy chương Fields tính đến hiện tại.
- Ông đạt hai huy chương vàng Olympic Toán học Quốc tế vào năm 1988 và 1989.
- Ông đã chứng minh thành công bổ đề cơ bản cho các nhóm unita và các đại số Lie.
- Ông giữ chức Trưởng khoa Toán tại Đại học Chicago từ tháng 7 năm 2023.
- Ông sẽ trở thành giáo sư chủ tịch tại Đại học Hồng Kông từ tháng 6 năm 2026.